'Op 22 oktober 2010 hebben de KNOB en SHNI een studiedag georganiseerd over
cultuurhistorische waarden en waardestelling, gezien vanuit verschillende
gezichtspunten (?multidisciplinair?). De studiedag was een pleidooi voor
integraal, samenhangend onderzoek vanuit verschillende disciplines, zodra
er ingrepen geschieden in het kader van beheer of wijziging van onder andere
historische landschappen, terreinen, parken, tuinen, complexen, gebouwen
en interieurs. Om verantwoorde keuzen te kunnen maken bij beheer of bij het
maken van een ontwerp moeten de cultuurhistorische waarden bekend zijn. Dat
kan alleen door het opstellen van een waardestelling vanuit verschillende
gezichtspunten.
Na een korte inleiding van Mr. W.M.N. Eggenkamp, voorzitter van het bestuur
van de KNOB en Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed, vertelden Leo Hendriks
(beleidsmedewerker van de Rijksgebouwendienst) en Jan van der Hoeve (bouwhistoricus,
voorzitter van de SHNI) over de ervaringen met de richtlijnen bouwhistorisch
onderzoek, die handvatten geven voor de planning, opzet, uitvoering en rapportage
van bouwhistorisch onderzoek. In de richtlijnen staat ook een uitvoerige
toelichting over waardestelling, niet alleen vanuit een bouwhistorisch gezichtspunt
maar juist vanuit verschillende gezichtspunten (multidisciplinair). Dus ook
over de noodzaak van samenwerking met andere disciplines. Charlotte van Emstede
(promovendus bij RMIT aan de TU-Delft, onderwerp waardestelling) gaf inzicht
over de wijze waarop een bouwhistorisch onderzoek met waardestelling een
rol kan spelen bij beslissingen over beheer en restauratie- en verbouwingsontwerpen.
Onder leiding van Drs. D.H. Scheerhout, de vice-voorzitter van de KNOB, ontvouwde
zich een discussie over cultuurhistorische waarden vanuit verschillende gezichtspunten.
Interessant is dat de waarden vanuit deze verschillende gezichtspunten elkaar
kunnen versterken, maar ook in tegenspraak met elkaar kunnen zijn. Deze discussie
werd ingeleid door André Hoek (architect, secretaris van de SHNI), die dilemma?s
over waarden en besluitvorming toonde, zoals deze zich voordoen in zijn praktijk
als restauratiearchitect. Vervolgens illustreerde een panel van deskundigen
voorbeelden, waarin cultuurhistorische waarden vanuit verschillende gezichtspunten
een rol speelden. Het panel bestond uit Prof. Dr. K.A. Ottenheijm (hoogleraar
architectuurgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht), Prof. Drs. J.A.J.
Vervloet (hoogleraar historische geografie aan de Universiteit van Wageningen),
Drs. M. Wispelwey (regioarcheoloog Noord-Veluwe), dhr. H.P. Jansen (beleidsmedewerker
team monumenten Gemeente Utrecht en bestuurslid van de Stichting Bouwhistorie
Nederland), dhr. H.G. Schuit, MA (interieur-Monumentenwacht Noord-Brabant)
en mevr. P. Debie (tuin- en landschaps-architect).
Deze discussie maakte zeer duidelijk dat cultuurhistorische waarden alleen
een rol kunnen spelen bij ingrepen in onze omgeving als er passend onderzoek
is uitgevoerd, waarbij de aanwezige cultuurhistorische waarden vanuit verschillende
gezichtspunten in beeld worden gebracht. Samenwerking tussen verschillende
disciplines is echter alleen mogelijk als onderzoek, rapportage en waardestelling
onderling vergelijkbaar zijn. Richtlijnen bieden daarbij een handleiding.
Voor de omgang met deze waarden in een ontwerpproces of beheerplan zijn volgens
het panel geen richtlijnen te geven.

Download het volledige verslag