Uit een advertentie op de site van Funda:

Het betreft hier een voormalige huurwoning, die na een modernisatie, helemaal geweldig kan zijn! De indeling is te wijzigen. Zo kunt u ervoor kiezen om de woonkamer uit te breiden en eventueel ook een open keuken te creeren. De makelaar kan u hierover meer vertellen.

Het aangeboden appartement betreft niet alleen een voormalige huurwoning, maar ook een van de topmonumenten van Amsterdam: de befaamde Wolkenkrabber van J.F. Staal uit 1932, een van de iconen van de twintigste-eeuwse bouwkunst in Nederland, geplaatst op een van drie stedenbouwkundige scharnierpunten van het wereldberoemde Plan Zuid van Berlage.

De plattegrond van de woning oogt authentiek, maar zeker zo belangrijk is dat tal van interieurdetails uit de bouwtijd lijken te stammen. Verbluffend is de foto van de keuken. Het lijkt erop dat hier sinds de bouwtijd geen fundamentele verbouwing heeft plaatsgevonden. En dat is uitzonderlijk. Keukens en badkamers worden gewoonlijk als eerste verwijderd op het moment dat een nieuwe eigenaar een voet over de drempel zet. En als deze nieuwe eigenaar het niet is, dan wel de volgende enzovoorts, tot het alledaagse zeldzaam is geworden. Van de befaamde Frankfurter Keuken, bij tienduizenden tegelijk ingebouwd in de Siedlungen van het Nieuwe Bouwen schijnt nog ergens op één plaats een stukje in situ aanwezig te zijn. Voor het overige is een aantal exemplaren – met gemak op de vingers van een hand te tellen - museaal bewaard, dan wel gereconstrueerd. De rest is weg. En ook de Bruynzeelkeuken van Piet Zwart uit 1938 is een rara avis geworden. Een paar jaar geleden werd zonder pardon (en zonder vergunning) nog de enige keuken uit een van de Amsterdamse Schoolvilla’s van Park Meerwijk gesloopt, een Rijksmonument. Zonder de onderhavige keuken heilig te willen verklaren - het is duidelijk geen topkeuken - was op zijn minst een korte notie van de zeldzaamheid gewenst geweest. Het is te betreuren dat blijkbaar nog steeds onvoldoende kennis aanwezig is van de historische waarde(ring) van interieurs. Inmiddels wordt de aanwezigheid van authentieke details wel gezien als een meerwaarde. Schuifdeuren met glas-in-lood, vaste kasten, schilderijlijsten, hang- en sluitwerk dragen bij aan de status van het te verkopen object. Maar een vieze vettige keuken doet daar aan af, is de algemene opvatting. Echter ook een ‘ouderwetse’ keuken, mits enige noodzakelijke en gewenste aanpassingen worden gedaan, kan bijdragen aan de status en het woongenot. Nota bene, ‘retro’ koelkasten en fornuizen zijn het summum van luxe in de keuken.

De Wolkenkrabber voldoet aan de criteria van de monumentenwet en heeft de diverse MSP-stappen doorlopen, maar is om onduidelijke redenen blijven steken in de plaatsingsprocedure. Het zou echter een enorm verlies betekenen als misschien de enig overgebleven keuken uit de bouwtijd van het hele complex (veel meer woningen dan alleen de Wolkenkrabber) zou verdwijnen.

Behalve de keuken zijn meer onderdelen in het interieur behept met monumentale waarden, bijvoorbeeld de betegeling en de afwerking van de w.c. en de badkamer. De bijzonder fraaie, niet-dragende glaswand en de patrijspoortdeuren behoren tot de karakteristieken van de periode en mogen onder geen beding verdwijnen. Ook de wastafel in een van de kamers en de ijzeren radiatoren stammen uit de bouwtijd en dragen bij aan de authenticiteit van de woning. Met name dat laatste is bepaald onpraktisch, maar het ware te prijzen geweest indien in de advertentie van de makelaar het unieke karakter van het interieur op een andere wijze onder de aandacht was gebracht. Een omslag in het denken over het historische interieur is echter dringend gewenst, zo is eens te meer gebleken.

Erik Mattie